Het geheim van Scandinavië? Creativiteit!

Wat is dat toch met Scandinavië? Op ranglijsten staan ze vaak bovenaan. Als het gaat om technologie, design, kinderopvang en muziek, maar ook dingen als werk/privé balans, groene energie en televisieproducties. Jaloersmakend lees ik vaak hoe goed Scandinavië het voor elkaar heeft. Mijn Scandinavië fetisj leidde tot de aankoop van het boek COOL. Wat wij kønnen leren van de Scandinaviërs. Wat blijkt? Het succes van deze landen schuilt voor een groot gedeelte in creativiteit!

Creativiteit als motor voor economische groei

Niet kennis, niet technologie, maar menselijke creativiteit is de motor van de economische groei in de 21ste eeuw. Dat zegt Richard Florida, gerenommeerd hoogleraar economie in de VS. Hij is de man achter de jaarlijkse Global Creativity Index. Deze wordt samengesteld op basis van drie factoren: talent, technologie en tolerantie. Op deze lijst scoren de Scandinavische landen (uiteraard ook hier) opvallend hoog. Deze landen bieden volgens Florida een perfecte leefomgeving voor innovatieve ondernemers, wetenschappers, architecten en ontwerpers.

De perfecte leefomgeving

Waar bestaat die perfecte leefomgeving uit? Volgens Florida is dat een tolerant klimaat dat rijk geschakeerd is. Eentje waarin niet alleen bedrijven maar ook mensen de ruimte hebben om zich te ontwikkelen. Een klimaat waarin creativiteit los kan komen. Zodat een vruchtbare voedingsbodem ontstaat voor technologische groei en vooruitgang. Precies wat er volgens Florida in Scandinavië gebeurt.

Jong geleerd is oud gedaan

Creativiteit wordt in Scandinavië al met de paplepel ingegeven. Komen we bij nog zo’n succesnummer: het Deense onderwijs model. Dit heeft ook de Chinezen geïnspireerd. De grootste Chinese aanbieder van kinderopvang gaat samen met Deense pedagogen crèches en kleuterscholen bouwen. Inclusief Deense inrichting. Wat gaan de jonge Chinezen leren? Creativiteit, sociale vaardigheden en het vermogen om samen te kunnen werken. Bovendien gaan ze leren verantwoordelijkheid te nemen voor de omgeving waarin ze leven, het milieu en de natuur. Want de natuur is voor de Scandinaviërs de grootste inspiratiebron voor hun creatieve denkkracht. (Lees daar meer over in mijn volgende blog).

En hoe ziet creativiteit er op de werkvloer uit? Creativiteit op de Scandinavische werkvloer betekent: samenwerken en een groot vertrouwen hebben in elkaar. Organisaties zijn er plat. Zo wordt het succes van een afdeling altijd gezien als een gezamenlijke prestatie. De Noord-Europese manager lijkt eerder een personal coach dan een baas. Hij geeft werknemers veel ruimte om mee te denken, dingen uit te proberen en te ontdekken. “Eén poging is beter dan duizend meningen van deskundigen.” Deze lijfspreuk van de Deense dakramenproducent Velux zegt genoeg.

Doe als Scandinaviër: ontketen creativiteit

In het boek COOL komt naar voren dat de succesfactor van Scandinavië creativiteit is. Ze moeten daarmee ook wel het verschil maken, aangezien het relatief kleine landen zijn. En ze dus onmogelijk China of India kunnen verslaan op het gebied van innovatie en technologie. Alleen al omdat ze niet zoveel inwoners hebben.
Wil je nou meeliften op het succes van onze noordenburen, maar mocht je geen Deens onderwijs genoten hebben? Doe net als hen: ontketen creativiteit door vaker naar buiten te gaan, nauw samen te werken en open te staan voor een experiment. En als je nog geen zomerplannen hebt, boek dan een weekend Stockholm of Kopenhagen!

Meer lezen over Scandinavië? Gert-Jan Hospers, Martin Vos en Marco Krijnsen, ‘Cool. Wat wij kønnen leren van de Scandinaviërs’, 2015. Een aanrader!

Wil je zelf ook creativiteit in de praktijk inzetten? Lees hier onze blog over creatief leren denken.

De impact van managers op de creativiteit in organisaties

Bij het stimuleren van een innovatieve cultuur wordt aan allerlei interventies en acties gedacht, zoals het opzetten van een Innovation Board, trainingen creativiteit, innovatietrajecten, etc. Wat vaak niet aan bod komt zijn de managers zelf. Managers vervullen echter een essentiële rol, zij kunnen creatieve ideeën maken of breken. Zij bepalen namelijk of ze deze ideeën serieus nemen en er middelen beschikbaar voor stellen. Roy Sijbom werd hierdoor getriggerd en promoveerde aan de Universiteit van Groningen op het onderwerp.

Prestatiedoelen

Waarom staan sommige leidinggevenden open voor creatieve ideeën van medewerkers en zijn ze bereid deze te ondersteunen en anderen niet? Het blijkt dat niet alleen de kwaliteit van het idee bepalend is voor de reactie van leidinggevenden. Sijbom ontdekte dat je prestatiedoelen je reactie beïnvloeden. Prestatiedoelen zijn doelen die mensen nastreven. Ze beïnvloeden je motivatie en je reactie op allerlei zaken.

Heb je een performance of mastery doel?

Simpel gezegd zijn er twee soorten prestatiedoelen: performance en mastery. Mensen met performance doelen zijn gericht op het demonsteren van je competenties en willen beter zijn dan anderen. Mensen met mastery doelen zijn gericht op het leren van kennis en vaardigheden en daardoor competenties en prestaties te verbeteren.

Ontvankelijkheid voor een nieuw idee

Sijbom onderzocht o.a. of prestatiedoelen de ontvankelijkheid voor een nieuw idee beïnvloeden. En dat is het geval. Leidinggevenden met performance doelen zijn relatief minder ontvankelijk voor creatieve ideeën van medewerkers. En hoe komt het dan dat zij hier minder voor openstaan?
Imago bedreiging is één van de redenen. Wat als het idee niks wordt, word ik dan nog wel serieus genomen? Een ander punt is dat een idee vaak voortkomt uit iets dat niet goed loopt. Medewerkers dragen ideeën aan om dit beter aan te pakken. De leidinggevende met performance doelen kan dit ervaren als een negatieve feedback. Heb ik het kennelijk niet goed gedaan? Dit maakt dat ze minder gericht zijn op het idee zelf.
Leiders met mastery doelen zijn gericht op leren en zien in creatieve ideeën mogelijkheden om te ontwikkelen. Zij staan meer open voor het onderzoeken van de ideeën en faciliteren sneller ruimte en middelen om de ideeën uit te werken.

Bewustwording en inspelen op obstakels

Als je wilt dat de gehele organisatie bijdraagt aan verbetering en vernieuwing, is het dus zaak om inzicht te krijgen in het type leidinggevende. Zijn er leiders met performance doelen? Creëer bewustwording van hun natuurlijke reactie en speel in op de obstakels als imago bedreiging en het gevoel van falen. Zo zorg je ervoor dat baanbrekende ideeën niet de kiem in worden gesmoord maar de aandacht krijgen die ze verdienen.

Ben jij benieuwd hoe je jouw eigen creativiteit kan stimuleren? Lees hier onze blog over de creatieve uitdaging.

Als een jager je doelen achterna: kijken door de lens van Ed van der Elsken

Allemaal willen we onze doelen bereiken. Ze bewegen ons op zowel professioneel als persoonlijk vlak. Maar hoe kun jij die doelen waarmaken? Kijk eens naar dit vraagstuk door de lens van fotograaf en filmmaker Ed van der Elsken (1925-1990). Hij wist als geen ander hoe hij dit moest doen. Met zijn prachtige foto’s werd hij ontzettend succesvol. Zie de foto’s in deze blog. AimAtArt bezocht de tentoonstelling ‘De Verliefde Camera’ in het Stedelijk Museum Amsterdam om erachter te komen wat we van Van der Elsken kunnen leren. Door de lens van Van der Elsken zien we vier stappen: scherpstellen, erop afstappen, contact maken en successen vieren.

1. Scherpstellen

Een duidelijke formulering van je doelen is stap één. Van der Elsken deed dat op de volgende manier. Altijd was hij op zoek naar hét perfecte onderwerp voor zijn foto’s. Met een verliefde blik slenterde hij door de straten. Overal bewust van zijn omgeving. Extravagante types, mooie meisjes, hangjongeren en het gros van de straat kruiste zijn pad. Zij werden de hoofdpersonen in zijn werk. In het tumult van de straat stelde Van der Elsken zijn camera scherp op de figuren die hem de beste foto’s opleverde. Hij noemde zichzelf niet voor niets een jager.

2. Erop af stappen

Stap twee: Als je net als Van der Elsken je doelen in het vizier hebt, is het belangrijk deze ook achterna te gaan. Het doel van de fotograaf: een reactie uit te lokken bij zijn onderwerpen. Soms zette hij daarvoor zijn foto’s zelfs in scene. Typisch voor Van der Elsken is zijn directe en gedurfde stijl. Hij stapte letterlijk op zijn doelen af. Zo kon hij zomaar naar je roepen: ‘He schoonheid! Kijk eens in de camera!’. Intussen had hij zijn beelden al geschoten. Het lukte hem door durf prachtige open portretten te schieten. Geen uitdaging ging hij uit de weg. Zet dus net als Van der Elsken die stap en ga ervoor!

none

Ed van der Elsken, ‘Meisje in de metro, Tokio’, 1981 / Ed van der Elsken, ´Yakusa Territorium Kamagasaki, Osaka´, 1960 (bewerkt)

3. Maak contact

De mensen die je ontmoet zijn essentieel voor het bereiken van je doelen. Dit wist Van der Elsken maar al te goed. Persoonlijk contact met zijn onderwerpen was voor hem de sleutel tot succes. Hij ontwikkelde een bijzondere manier van communiceren. Zo kende Van der Elsken op zijn eerste reis naar Japan de taal noch de tradities. Met handen en voeten communiceerde hij met de bevolking. Hij sprak de mensen gewoon aan in het Nederlands. Van der Elsken won het vertrouwen van de gesloten Japanners. Kijk maar naar de foto’s hierboven. Goede communicatie en opgedane contacten brengen jou een stap vooruit. Van der Elsken zocht de mensen uit die hem bij zijn visie konden helpen. Hij kon contact leggen met wie dan ook: een bijzondere inspiratiebron.

4. Vier successen

Heb je een kleine overwinning bereikt? Een stapje dichter bij je doel? Maak deze dan, net als Van der Elsken, bekend aan de wereld. Het zal je misschien weer nieuwe kansen brengen. Zo bekroonde Van der Elsken succesvol afgeronde fotoseries. Hij vertaalde ze naar prachtige fotoboeken. Met zijn fotoboeken liet hij zichzelf aan de wereld zien. Stuk voor stuk werden zijn boeken beroemd. Net als hij. Zijn motto: ‘Laat jezelf zien!’.

Doelen waarmaken is niet alleen een kunst op persoonlijk vlak. Je kunt de bovenstaande lessen ook meenemen in de context van een organisatie. Zo lees je hier onze blog over hoe je innovatie-implementatie tot een succes maakt.

Ook voor organisaties is het van belang ruimte te geven aan talenten en wensen van medewerkers. Zo kunnen zij net als de personages van Ed’s foto’s stralen. Het vermogen toenadering te zoeken tot mensen maakte de foto’s van Van der Elsken zo treffend. AimAtArt helpt organisaties de interactie tussen medewerkers te stimuleren. Ook benieuwd hoe je aan de hand van kunst met elkaar kunt nadenken over vraagstukken binnen jouw organisatie? Neem dan contact met ons op!

Photocredits heading: Ed van der Elsken, ‘Groenburgwal, Amsterdam’, 1956, (bewerkt)

Van kunstenaar tot professional: Vernieuwen, hoe dat je dat?

‘Vernieuwen, hoe dat je dat?’ Meer dan 100 professionals van toonaangevende bedrijven als Eneco, Randstad, Houthouff Buruma, Boskalis, Schiphol, Havenbedrijf Rotterdam en Aegon verzamelden zich op dinsdagavond 14 maart in het Gemeentemuseum Den Haag. Tijdens deze Masterclass, georganiseerd i.s.m. BrightMinds, bogen deze professionals zich over het vraagstuk vernieuwing. Want vernieuwen… hoe doe je dat eigenlijk?

Een goed begin is het halve werk

Het is tijd voor verandering. En dat weten we. Maar hoe zet je de eerste stap naar vernieuwing? Dé Mondriaan-expert en conservator van het museum, Hans Janssen, deelde zijn expertise op dit vlak. De zoektocht naar een radicaal nieuwe kunstvorm van Piet Mondriaan en Bart van der Leck. Misschien wel de twee belangrijkste vernieuwers van de moderne kunstgeschiedenis. In hun zoektocht naar abstractie worden figuratieve afbeeldingen omgevormd tot strakke lijnen en vlakken. We schreven al eerder over de vernieuwing van deze kunstenaars in deze blog.
Goed. De eerste kennis was binnen. Maar hoe doe je dat, leren over vernieuwing van honderd jaar oude kunst?

Aan de slag

Mondriaan en Van der Leck vormen tastbare voorbeelden van belangrijke vernieuwers. Ze durfden fouten te maken en namen de ruimte voor experiment. Vanuit het perspectief van deze tegendraadse meesters praten over vernieuwing. Het leverde dynamische discussies op over actuele thema’s: Wat zijn tegenwoordig de belangrijkste technologische veranderingen? Wat zijn voorwaarden voor vernieuwing? En hoe krijg je iedereen mee met jouw ideeën? Door je te laten inspireren door deze ware vernieuwers.

De belangrijkste lessen over vernieuwing op een rijtje:
1. Wees niet bang voor fouten. Voor goede ideeën moet er ruimte zijn voor het maken van fouten. Door die fouten te verbeteren, kunnen ideeën verder ontwikkelen. Zie de afgevallen concepten niet als tijdverspilling. Dit hoort bij het proces.
2. Neem de ruimte voor de ontwikkeling. Nieuwe ideeën zijn nooit in één keer goed, dus wees daar bewust van in de planning. Doe dit ook wanneer jouw werknemers werken aan nieuwe plannen. Geef ze de tijd hun creatief vermogen optimaal te benutten. Rome is ook niet in één dag gebouwd.
3. Durf de stap naar vernieuwing te maken. Dingen totaal over een andere boeg gooien is eng. Voor radicale vernieuwing is dan ook lef nodig.

none

De masterclass gemist, maar is vernieuwen ook bij jullie een hot-topic? Neem dan contact met ons op. Deze vernieuwende kunst is tot 21 mei te zien in het Gemeentemuseum Den Haag in de tentoonstelling Mondriaan & de Stijl. Bekijk het filmpje bovenaan deze blog voor een impressie!

Mondriaan en Van der Leck: Vernieuwen doe je zo!

Na honderd jaar voelen de schilderijen van Piet Mondriaan en Bart van der Leck nog steeds nieuw en fris aan. Kijk maar eens naar de schilderijen in deze blog. Strakke vormen in de kleuren blauw, geel, rood. Het lijkt alsof de lijnen net op het doek zijn gezet. De ideeën van deze pioniers vormen de kern van een drastisch nieuwe beeldtaal.

De zoektocht naar vernieuwing van Mondriaan en Van der Leck kent een enorme impact. Volgens AimAtArt juist nu een belangrijke inspiratiebron voor vernieuwing binnen organisaties. In deze roerige tijd is, net als toen, een snel aanpassingsvermogen nodig. Welke take- aways kan deze vernieuwende abstracte kunstvorm jou brengen? Aan de hand van de tentoonstelling ‘Piet Mondriaan en Van der Leck: de uitvinding van een nieuwe kunst’ in het Gemeentemuseum Den Haag, geeft AimAtArt inzicht in de voorwaarden voor vernieuwing.

Bespreek je ideeën

Mondriaan en Van der Leck waren onafhankelijk van elkaar op zoek naar een nieuwe abstracte kunstvorm. Ze ontmoeten elkaar in 1916 in het levendige kunstenaarsdorp in Laren. Ze vinden elkaar in een korte, maar vruchtbare vriendschap. De discussie onderling brengt hun ontwikkeling in sneltreinvaart. Als in 1917 het tijdschrift ‘De Stijl’ wordt opgericht ontstaat er een internationaal platform waar kunstenaars brainstormen over de toekomst van de kunst. Je ideeën delen en elkaar feedback geven vormt de kickstart van vernieuwing.

none

Bart van der Leck, ‘Compositie 1917, Nr. 1 (Hondenkar)’, 1917                               Piet Mondriaan, ´Compositie in kleur B´, 1917

Heb lef

Niet Mondriaan maar Van der Leck bedacht de beroemde combinatie rood, geel, blauw. Toch werd Mondriaan wereldberoemd. Zijn schilderijen met kaarsrechte vlakken en lijnen zijn een inspiratiebron voor velen na hem, van design tot in de muziekindustrie. Mondriaan had durf en ging risico’s niet uit de weg. Hij zocht grenzen op. Het roer kon zomaar om. Af en toe helemaal los gaan op Boogie- Woogie avonden kon ook zeker geen kwaad. We kunnen veel leren van het onbevangen karakter van Mondriaan. Mondriaan zou zeggen; ga uitdagingen niet uit de weg, heb lef!

Doorzetten

Van der Leck en Mondriaan waren harde werkers. Van der Leck ontwikkelde zich op diverse terreinen, van interieur tot keramiek. Mondriaan was een perfectionist. Altijd bezig met het verbeteren van zijn doordachte systemen. Hij was niet snel tevreden en experimenteerde erop los. Mondriaan corrigeerde zijn werk steeds weer. Hij liet ruimte voor fouten en experiment. Een vernieuwend idee van de grond krijgen gebeurt dus niet zomaar. Daar is vastberadenheid en flexibiliteit voor nodig!
Ben je benieuwd welke stappen jij kunt zetten richting vernieuwing? Neem dan contact op met AimAtArt om te ontdekken hoe je vernieuwing kunt stimuleren binnen jouw team of organisatie.
Je kunt natuurlijk ook de tentoonstelling bezoeken in het Gemeentemuseum Den Haag om de kunst van de grote meester-vernieuwers af te kijken. Deze is nog te zien tot en met 21 mei 2017.

De fases van innovatie tot implementatie

Ieder mens krijgt met innovaties te maken. Op alle gebieden van het leven, van je gezinsleven tot in je sportteam en van werk gerelateerde innovaties tot persoonlijke veranderingen. Wat bepaalt nu of een innovatie daadwerkelijk wordt gebruikt of dat het bij een mooi idee blijft?

Over het optimaal genereren van deze goede ideeën schreven we al diverse blogs, zoals over effectief brainstormen. Ook naar het implementeren van innovaties is veel onderzoek gedaan, o.a. door de wetenschappers Klein en Knight van de Universiteit van Pennsylvania.

Een belangrijk eerste inzicht is dat innovatie-implementatie door verschillende fases gaat. Goed om eerst duidelijk te hebben wat deze fases betekenen. Want van daaruit kun je inspelen op de verschillende facetten om de innovatie daadwerkelijk te laten slagen.

Innovatie

De eerste fase is natuurlijk de innovatie zelf. In de wetenschap wordt onder de term innovatie een product of dienst verstaan dat nieuw is voor de developers en/of de potentiele gebruikers. Een innovatie is dus ook een sales-systeem dat nieuw is voor jouw organisatie, maar al jaren bestaat. Binnen de context van jouw bedrijf is dit een innovatie.

Aanvaarding

Innovatie aanvaarding is het besluit om de innovatie te gaan gebruiken. Want je kunt als sales manager dit nieuwe systeem aanschaffen, maar dat betekent nog niet dat jouw salesmensen dit systeem ook gaan gebruiken. Als ze zelf besluiten dat dit systeem beter is dan het oude en ze het willen gaan gebruiken, noem je dat ‘innovation adaptation’. Hierbij zijn legio voorbeelden te noemen, de trainer heeft een nieuwe opstelling voor het voetbalteam bedacht, het aanschaffen van een kookboek of je abonneren op een online cursus meditatie.

Implementatie

Je hebt de beslissing gemaakt om iets nieuws te doen of te gebruiken. En dan? Innovatie implementatie is de transitieperiode naar het daadwerkelijke gebruiken van de innovatie.
Je kan je voorstellen dat deze fase kritiek is voor het wel of niet slagen. Het is een fundamenteel verschil tussen het besluit om een hometrainer aan te schaffen en het apparaat ook wekelijks te gebruiken.

Veel potentiële resultaten van innovaties worden niet behaald, ruim 50% zelfs. Dit komt vaak niet doordat de innovatie zelf niet goed is, maar door een gebrekkige implementatie. Tijdens het implementatieproces maak je de innovatie eigen. Zo leer je bijvoorbeeld skills aan om het product goed te gebruiken en bouw je routine op. Dus een training over het nieuwe sales systeem. Tijdens de voetbaltraining oefenen met de nieuwe opstelling. Of thuis lesjes volgen van de meditatiecursus en recepten proberen uit het kookboek. Kortom, blijft het bij één lesje van de meditatiecursus of maak je de cursus af en mediteer je hierna dagelijks?

Uit het onderzoek van Klein en Knight blijkt dat er 6 duidelijke obstakels zijn voor deze kritieke fase. In volgende blogs lichten we deze nader toe.

(Photo credit: danielfoster437 Man sitting alone via photopin (license))

Graag vooraf culturele codes afstemmen

In onze vorige blog schreven we over de populariteit van antropologie. En hoe antropologen je anders leren kijken naar organisaties. Een belangrijke les uit het De Corporate Tribe – managementboek van het jaar 2016 – is dat als je cultuur wilt beïnvloeden, je goed moet begrijpen wat het is en waar de cultuur tot uiting komt. Wat kunnen we nog meer leren van de corporate antropologen Braun en Kramer? Lees het in deel 2.

Culturele codes af te stemmen

Een ander belangrijk aspect als het gaat om organisatievraagstukken is het afstemmen van culturele codes. Dat geldt eigenlijk voor alle omgevingen waarin mensen nauw met elkaar samenwerken. In het boek wordt het voorbeeld geschetst van een samenwerking tussen Amerikaans en Japans bedrijf. Het Amerikaanse bedrijf hanteert 2% foutmarge en het Japanse bedrijf 0%. Daar komen ze pas achter wanneer het Amerikaanse bedrijf 2% expres foutieve machines in een aparte doos aangeleverd krijgt van het Japanse bedrijf.
Het is dus zinvol om stil te staan bij onbewuste aannames en die naar het niveau van de bewuste dialoog te brengen. Vraag jezelf de volgende keer af als een samenwerking niet werkt, zijn de begrippen wel goed met elkaar afgestemd?

Sneller bij de onderstroom van de organisatie

Antropologen zien verder dat woorden als tribe, magie, kampvuren en totempalen associaties oproepen bij mensen. Anders dan woorden als organogram en spreadsheet dat doen. Ze wakkeren gemeenschapsvorming en menselijke interactie aan.
Wanneer je organisaties als tribes, leiders als chiefs en visiedocumenten als totempalen beschouwt, krijg je een ander perspectief op dezelfde organisatie. Op deze manier kan je gemakkelijker en sneller op zoek naar de onderstroom van de organisatie. Stel jezelf eens de vraag: “Hoe ziet de totempaal van jouw organisatie eruit?”

Beeldvorming

AimAtArt ziet veel overeenkomsten met het werkveld van antropologen. Ook wij maken in onze programma’s succesvol gebruik van de taal van verbeelding. Wij kunnen niet anders dan beamen dat dit leidt tot een ander perspectief en daarmee tot nieuwe inzichten. Een voorbeeldje? Lees hier hoe we de Gemeente Amsterdam hielpen bij een ingrijpende fusie door middel van beeld.

Kunst kijken: rust nemen, nadenken en richting bepalen

De media berichten in sneltreinvaart non-stop over de machtswisseling in Amerika, de nationale verkiezingen en de constante terrorisme dreiging. In alle drukte en ruis laat kunst ons langer stilstaan bij wat er om ons heen gebeurt. AimAtArt bezocht de tentoonstelling ‘Where do we go from here?’, initiatief van het collectief Nieuw Amsterdams Peil. Hierin geven vijfentwintig kunstenaars, in zes galeries, antwoord op de vraag: ‘Hoe nu verder?’

Where do we go from here?

In het felle maatschappelijke debat zorgt kunst voor rust en ruimte. Het letterlijk stilstaan voor een kunstwerk biedt kansen. Kansen om na te denken over je eigen visie en mening. Kansen om vanuit reflectie te gaan handelen. Zo prikkelen de werken in de tentoonstelling ‘Where do we go from here?’ een directe vraag bij de toeschouwer. Welke concrete stappen zet jij om de toekomst vorm te geven?

Make work, move things on

Met positieve insteek geven de kunstenaars hun visie op de toekomst. Kunstenaar Anna Ostoya zegt na grote politieke gebeurtenissen direct weer aan de slag te willen. “To make work, to move things on”, aldus Anna in Metropolis Magazine. In haar collages zie je bekende personages uit de internationale politiek. Poetin en Trump zoenend in een web van knipsels. Een speechende Wilders, Trump en Boris Johnson lijken wel erg op elkaar, nu ze over elkaar zijn geplakt. De collages dwingen je zaken in perspectief te plaatsen. Ook kun je altijd iets maken van een overrompelende situatie. Je blijft niet bij de pakken neer zitten, maar handelt!

none

Anna Ostoya, ‘Stained Glass’, 2016 / Anna Ostoya, ‘Screens and Screams’, 2016 – Galerie Stigter van Doesburg

Ontdek gedeelde belangen!

De actieve aanpak van Ostoya komt ook terug in de video ‘Sweeping’ (2016) van Paulien Oltheten. Een Griekse vrouw probeert de immigranten in haar buurt te overtuigen geen rotzooi op straat te gooien. Onvermoeid bezemt zij door. Ondanks de cultuurverschillen en taalbarrières probeert zij, met succes, contact te leggen. Situaties verbeteren en stappen zetten doe je namelijk samen met anderen. Uit dit kunstwerk leren we dat het waardevol is een discussie aan te gaan. Er valt vaak een gedeeld belang te ontdekken.

“The police don’t do anything… while on the sign it says not to throw garbage!”

none

Paulien Oltheten, ‘Sweeping’ 2016 (stills uit de video) – Ellen de Bruijne Projects

Problemen omzetten in kansen

Het politieke debat benadrukt vooral onze verschillen. Kunstenaar David Nuur draait dit om. In elke galerie krijgt de bezoeker een button met de tekst ‘We Share Air’. Zo wordt kunst tastbaar en toegankelijk gemaakt. Het zet ons aan na te denken over dat wat we gemeenschappelijk hebben. Draai jij de zaken weleens om, waardoor problemen veranderen in kansen?

Richting bepalen

Het centrale symbool van de tentoonstelling is de pijl. Te zien in de foto uit 1976 bovenaan deze blog. Hierin loopt de IJslandse kunstenaar Sigurdur Gudmundsson met een reusachtige pijl onder zijn arm door de duinen. Hij pakt de onzekere toekomst letterlijk op en gaat er mee aan de wandel. Maar waar naar toe? De werkelijke toekomst is afhankelijk van de stappen die de kunstenaar zelf zet. Zo worden we door dit kunstwerk aangemoedigd onze mouwen op te stropen en zelf de toekomst vorm te gaan geven. Welke richting sla jij in? Je hoofd leegmaken door kunst te kijken is een goed begin!De tentoonstelling ‘Where do we go from here?’ is te zien tot en met 25 februari 2017.

Lees hier meer over het kunstenaarsperspectief op de toekomst!

Afbeelding heading: Sigurdur Gudmundsson, ‘D’où venons-nous? Que sommes-nous? Où allons-nous? (study no. 4)’, 1976

Een organisatie als tribe – leer van de antropologie

Wat kunnen we leren van de antropologie? Antropologie is populair, denk maar aan de boeken van Joris Luyendijk. Hij past zijn antropologische blik toe op de ‘stam’ van bankiers in Londen en deed het eerder bij Haagse lobbyisten. Wat kunnen we precies leren van antropologen? Danielle Braun en Jitske Kramer schreven er een boek over: Corporate Tribe. Zij vragen zich af waarom het in het westen toch zo vaak misgaat als het gaat om organisatievraagstukken. En waarom het bij andere volkeren wel lukt. AimAtArt las hun boek, omdat zij met eenzelfde verwonderde blik kijken naar organisaties. Verfrissend!

Geplande versus geleefde cultuur

In het boek wordt allereerst de betekenis van cultuur ontrafeld. Als je dit fenomeen snapt, is organiseren hierna geen vraagstuk meer beloven de auteurs. Cultuur kan je het beste omschrijven als de onzichtbare lijntjes tussen individuen. De lijntjes die ervoor zorgen dat een groep zich als een collectief gedraagt. Cultuur is net als zwaartekracht, je bent je er niet bewust van. Pas als je gaat reizen, word je dat. Dan ontdek je dat dingen volstrekt anders kunnen gaan dan je gewend bent, door iets simpels als een begroeting.
Op je werk voel je ‘m bijvoorbeeld als er een stilte valt wanneer de baas binnenkomt. Of als er drie jaar na een fusie nog steeds wordt gesproken over ‘de andere organisatie’. In Corporate Tribe wordt gesproken over geplande en geleefde cultuur. Geplande cultuur zijn de KPI’s en rapportages. De geleefde cultuur zijn de verhalen en emoties. Het één gaat niet zonder het ander, maar de geleefde cultuur – merken wij ook -is vaak onderschikt.

Cultuur beïnvloeden

Wil je cultuur beïnvloeden, dan moet je goed begrijpen wat het is en waar de cultuur tot uiting komt. Zo vind je het bijvoorbeeld in gebruiken, communicatie, procedures, wetten en patronen. Het uit zich ook in rituelen, verering van helden, rolmodellen en inwerkprogramma’s.
Een belangrijk kenmerk van cultuur is dat het continu in beweging is. Omdat het is aangeleerd, biedt het ook kansen voor verandering. Cultuur verandert in de dagelijkste interactie tussen mensen. Door het te bediscussiëren en/of door mensen die iets willen veranderen. Een wijze les uit het boek is: mensen zijn meestal niet tegen het nieuwe, maar voor behoud van wat ze waardevol vinden in de huidige cultuur.

Corporate Tribe: Een antropologische blik

Cultuuruitingen behoren tot het werkveld van antropologen. Ze duiken daarvoor echt in de leefwereld van de organisatie. En dat is anders, want we zijn gewend om mensen te typeren door middel van modellen en analyses. Braun en Kramer pleiten ervoor om organisaties meer te zien als complexe
sociale netwerken. Volgens hen zijn nieuwe organisatievormen nodig, de geijkte modellen zijn passé.
Wanneer je dus met een antropologische blik naar een afdeling in transitie kijkt, bestudeer je de verwantschapssystemen. Denk bijvoorbeeld aan wie met wie ruzie of juist een relatie heeft gehad, (zie afb.). Het zijn aspecten die bepalend zijn voor het slagen van verandertrajecten.

Als het gaat om organisatievraagstukken, loont het dus om niet alleen de geplande cultuur in kaart te brengen, maar juist ook de geleefde cultuur. Probeer de antropologische bril eens in jouw organisatie. Ga bijvoorbeeld na welke cultuuruitingen verstopt zitten in jouw organisatie.

Ga jij de creatieve uitdaging aan dit jaar?

2017! Het nieuwe jaar is net begonnen en misschien heb jij een aantal goede voornemens. Meer sporten, minder drinken of vaker bij je oma op bezoek gaan. Misschien kunnen we een leuke uitdaging aan jouw lijstje toevoegen: je eigen creativiteit prikkelen. Waarom? Omdat creatief denken jou in je dagelijks leven kan helpen!

Leer het van de goeroe

Creativiteits-goeroe Tanner Christensen (productdesigner bij Facebook) heeft een missie: ons in laten zien hoe creativiteit in ons brein werkt en wat je er allemaal mee kan doen. Volgens Christensen bezit iedereen een creatief vermogen; ongeacht leeftijd, beroep en persoonlijke interesses.
Onbewust doe je regelmatig een beroep op je creatieve vermogen. Heb je weleens moeite met het schrijven van de eerste zin van een mail? Of dat je even niet weet hoe je een complex probleem op werk moet aanpakken? Een originele of vernieuwende oplossing ligt niet altijd voor handen. Daarom is jouw creativiteit zo belangrijk!

Creativiteit prikkelen

Maar, hoe kunnen we ons creatief vermogen dan makkelijk prikkelen? Met ‘The Creativity Challenge’ van Christensen. In dit notitieboek staan 150 creatieve uitdagingen die jouw creativiteit stimuleren. Iedere opdracht doorbreekt een vastgeroest denkpatroon en dat resulteert in onverwachte nieuwe invalshoeken en oplossingen.

Creatieve oefening

Graag geven we je alvast een verrassende uitdaging mee: Teken jouw gezicht ondersteboven. Ons brein heeft een bepaald beeld van hoe objecten eruit zien: een auto, een fiets of een hond. Het ondersteboven bestuderen van vertrouwde objecten is een effectieve manier om ‘nieuwe’ details te ontdekken. Dus, pak een spiegel en teken gedetailleerd jouw gezicht ondersteboven. Noteer welke kenmerken het moeilijkst zijn om te tekenen en waarom.

Geprikkeld en wil je meer weten over zijn creativiteitsmissie? Op zijn blog plaats hij dagelijks nieuwe inspiratie.